Bordspellen en importheffingen

Ik stuitte op Boardgamegeek gisteren op een interessant artikel over de effecten van de importheffingen die Trump heeft ingevoerd op de (Amerikaanse) bordspellenwereld. Het is natuurlijk een enorme niche-discussie, maar tegelijkertijd is de impact van een importheffing op bordspellen waarschijnlijk niet heel anders dan die op belangrijkere producten (zoals voedsel). In dit blog deel ik graag wat ik geleerd heb van het artikel en de discussie die hierop volgde.

Wat zijn importheffingen?

Importheffingen zijn bedragen die degene die een goed importeert moet betalen. Dus als een Amerikaans bedrijf grondstoffen in Europa gaat kopen, dan moet dat Amerikaanse bedrijf een extra heffing aftikken op het moment dat de grondstoffen Amerika binnen komen. Je kan dit niet slim ontwijken door de grondstoffen dan via een ander land te sturen dat geen of een lagere heffing heeft, het gaat er om waar de grondstoffen oorspronkelijk vandaan komen. Voor het Amerikaanse bedrijf zijn dit gewoon extra kosten. Er zijn twee manieren om daar mee om te gaan: of je draagt ze zelf (en accepteert dus dat je minder winst maakt), of je belast ze door aan je klanten waardoor je producten duurder worden. Je kan natuurlijk ook een beetje van beide doen. De heffingen die nu worden opgelegd zijn zo hoog dat de kans dat bedrijven die helemaal voor hun eigen rekening gaan nemen, heel klein is.

Zoals de meeste spellenliefhebbers wel weten worden wereldwijd de meeste bordspellen in Azië geproduceerd. Met name in China zijn een paar hele grote fabrikanten van bordspellen gevestigd.  Ook Amerikaanse uitgevers maken dankbaar gebruik van deze fabrieken die tegen lage prijzen hoge kwaliteit leveren. De Amerikaanse uitgevers die hun spellen in Azië laten maken, zullen dus met de heffingen te maken krijgen en waarschijnlijk hun prijzen gaan verhogen.

Wat is het doel van de  importheffingen?

Trump hoopt dat de tarieven er voor gaan zorgen dat Amerikanen minder producten uit het buitenland gaan kopen en meer in Amerika. En dan gaat het niet alleen om de eindproducten, maar ook om de grondstoffen en halffabricaten die Amerikaanse bedrijven gebruiken om hun Amerikaanse producten te maken. Simpel gedacht zou je de prijsstijging van spellen in Amerika kunnen voorkomen door de spellen in Amerika te laten maken.

Kunnen de Amerikanen hun productie van spellen niet gewoon verplaatsen?

Dat is alleen niet zo makkelijk als het klinkt. Een spel bevat doorgaans heel veel verschillende spelonderdelen en die worden allemaal in verschillende fabrieken gemaakt. Zo schijnen er speciale fabrieken (of in ieder geval productielijnen) te zijn voor het maken van kaarten, kartonnen fiches, spelregels, dozen, miniaturen, houten fiches, dobbelstenen, enzovoort. Vervolgens is er nog een bedrijf nodig dat alle verschillende onderdelen samen brengt en keurig in een speldoos stopt.

En nou wil het geval dat deze fabrieken niet in Amerika staan. In Amerika is er schijnbaar nog wel een fabrikant die speelkaarten maakt, maar uit de reacties op het blog blijkt dat dat de kwaliteit van deze kaarten minder is dan die van Aziatische fabrikanten en dan zijn ze nog duurder ook. Op dit moment is Amerika dus helemaal niet in staat om zelf spellen te gaan produceren.

Waarom zou je als Amerikaanse ondernemer (g)een eigen fabriek beginnen?

Maar wat niet is, kan natuurlijk nog komen. Er zou natuurlijk een ondernemer op kunnen staan die gaat investeren in fabrieken en productielijnen om spellen in Amerika te maken. Of een Amerikaanse uitgever zou kunnen besluiten zijn productie niet langer uit te besteden maar zelf ter hand te nemen.

Maar ook dat is niet makkelijk en lijkt niet voor de hand te liggen. Allereerst moet je daarvoor de juiste machines kopen. En laten die nu ook uit China komen en dus nu ook hard getroffen worden door importheffingen. Je moet dus stevig investeren voordat je begint. En op dit soort machines zit vast ook nog best een aardige levertijd, dus het is niet iets wat vandaag op morgen gaat. En dan ben je er nog niet, je moet nog personeel inhuren en opleiden en investeren in relaties met spelfabrikanten. Reken er maar op dat het een tijdje duurt voor je fabriek up and running is en je geld kan gaan verdienen. De toetredingskosten (in tijd en geld) zullen aanzienlijk zijn.

Terwijl onze ondernemer bezig is om zijn fabriek op te zetten, kan er ondertussen van alles veranderen. Trump is niet echt standvastig in zijn beleidskeuzes. Tarieven die hij vandaag invoert, kunnen morgen weer van tafel worden geveegd of juist nog verder verhoogd worden. Je weet het niet. En als Trump al standvastig blijft, wat doet dan de volgende president? Een spellenfabriek gaat immers vast langer mee dan de zittingstermijn van een president.

Deze onzekerheid is killing voor het investeringsklimaat. Een spellenfabriek zal een behoorlijke terugverdientijd hebben, dus je investeert voor de lange termijn. Een ondernemer die overweegt om een spellenfabriek op te zetten in Amerika zal zich dus afvragen hoe zeker het is dat hij succesvol gaat zijn op zowel de korte als de lange termijn. Misschien dat het bedrijf dankzij de importheffingen in staat is om een beter aanbod te doen aan uitgevers. Maar wat als de tarieven weer verdwijnen? Kan je dan nog goedkoop genoeg zijn? Of verschuiven uitgevers hun productie dan snel weer terug naar de Aziatische fabrieken die goed en goedkoop zijn. Dat laatste is zeker niet denkbeeldig. De Aziatische fabrikanten hebben zich al bewezen (bij een nieuwe partij moet je altijd maar afwachten of ze de belofte waar weten te maken) en hebben enorme schaalvoordelen (en dat helpt erg om de kosten laag te houden). Het zou zo maar kunnen zijn dat als de importheffingen verdwijnen, de productie weer terug schuift naar Azië en Amerikaanse fabrieken het nakijken hebben.

Een ondernemer die overweegt een spellenfabriek te starten, moet rekening houden met dit scenario. En ik kan me goed voorstellen dat de wereld nu te onzeker is om een goede inschatting te kunnen maken van je kansen en dat je er dan dus niet aan begint.

Wat brengt de toekomst voor de Amerikaanse bordspellenmarkt en die daarbuiten?

Het meest waarschijnlijke scenario gaat denk ik zijn dat de prijzen van bordspellen in Amerika omhoog zullen gaan. En dat is niet alleen slecht nieuws voor Amerikaanse spellenliefhebbers maar ook voor de rest van de wereld. En dat werkt op drie manieren. Allereerst gaan wij ook meer betalen voor spellen van Amerikaanse uitgevers. Ik ben vast niet de enige spellenspeler die spellen uit de hele wereld in mijn spellenkast heeft staan, waaronder Amerikaanse spellen. Als jij een spel koopt dat uit Amerika komt, dan zit daar ook gewoon de importheffing in die de Amerikaanse uitgever heeft betaald op het moment dat het spel vanuit Azië naar zijn pakhuis werd verstuurd. Je krijgt je heffing echt niet terug op het moment dat het spel daarna weer wordt geëxporteerd naar een land buiten Amerika. Als niet-Amerikaan betaal je daardoor toch extra door de importheffing. Ik zag bijvoorbeeld recent dat de Amerikaanse uitgever Rio Grande Games een interessant nieuw spel van Donald X Vaccarino gaat uitgeven (Moon Colony Bloodbath). De aanschaf daarvan gaat dus wat extra pijn doen hier in Europa.

Het tweede effect is indirecter. Het is een economische wetmatigheid dat als prijzen stijgen, de vraag afneemt. Als spellen duurder worden, zullen er dus minder spellen verkocht worden. En als er minder spellen verkocht worden, dan neemt de prikkel af om te investeren in het maken van nieuwe bordspellen. Door de hogere prijzen in Amerika (een enorm grote markt), zou het dus zo maar kunnen dat er minder spellen uit gaan komen omdat uitgevers gewoon minder spellen willen gaan uitbrengen. Ik geef toe dat dat niet meteen een probleem is. Er komen tegenwoordig zo ontzettend veel spellen uit, dat het niet erg is als dat een beetje minder wordt.

Het laatste effect is dat de spellenwereld behoorlijk internationaal is. Een goed spel komt tegelijkertijd uit in een groot aantal landen. En vaak werken de uitgevers samen bij de productie daarvan om zo schaalvoordelen te benutten (bijvoorbeeld voor de onderdelen waar geen tekst op staat zoals kartonnen fiches, miniaturen of houten speelfiguren). Als Amerikaanse uitgevers minder spellen gaan maken, dan telt dit dus ook mee in gezamenlijke printruns waardoor de schaalvoordelen voor alle deelnemers kleiner zijn. Ook spellen die nooit in Amerika komen, zullen daardoor duurder kunnen worden.

Wat is de korte termijn impact op Amerikaanse uitgevers (en indirect hun klanten)

Hierboven heb ik de lange termijn effecten van de importheffingen beschreven. Die gaan we gedeeltelijk al meteen merken maar zorgen er vooral voor dat de markt een nieuw evenwicht moet gaan vinden (we gaan toe naar een nieuwe werkelijkheid). Maar voor we daar zijn, moeten met name Amerikaanse uitgevers door nog wat extra zuur heen.

Het ontwikkelen en maken van spellen is een complex en tijdrovend proces. Hoe complex en tijdrovend dat is, ontdekte ik toen ik spellen ging backen via Kickstarter. Je krijgt dan als backer regelmatig updates waarin de uitgever laat zien wat er allemaal achter de schermen gebeurt. En dat is veel. Als een spel is bedacht (wat al een giga klus is), moet het daarna helemaal ontworpen worden (denk aan alle illustraties die nodig zijn en het ontwerpen van alle spelmaterialen, het schrijven van de spelregels, etc.), daarna moeten alle productiekeuzes gemaakt worden (welke materialen, welke kleuren, welk formaat, etc.). Daarna volgen er vaak wat oefendrukken waarin de foutjes nog uit het ontwerp worden gehaald (zijn de dobbelstenen wel precies dezelfde kleur rood als de kartonnen fiches waar ze bij horen, passen de tegels wel precies in het vakje waar ze komen te liggen, etc.). En daarna wordt het spel geproduceerd. Afhankelijk van hoe groot de printrun is en van hoeveel verschillende spelmaterialen er zijn, kost dat ook nog flink wat tijd. En daarna moet het spel nog verscheept worden. Dat gaat per boot en dus langzaam. Er verstrijken rustig meerdere maanden tussen het moment dat een uitgever de opdracht geeft om een spel te laten drukken en het moment dat hij het spel in zijn opslag heeft liggen.

En dat zorgt nu voor hoofdbrekers bij Amerikaanse uitgevers die ergens in dat proces zitten. Ze hebben hun beslissing over hoeveel spellen ze laten maken gebaseerd op basis van wat ze verwachtten te gaan verkopen. En hoeveel je verkoopt hangt af van de prijs (naast natuurlijk hoe leuk het spel is). Door de importheffingen zullen ze (verwacht ik) in veel gevallen nu hun prijzen moeten gaan verhogen en dat zorgt er doorgaans voor dat je minder verkoopt. Uitgevers hebben met de kennis van nu dan te veel spellen laten drukken. En die spellen die minder (of minder makkelijk) verkocht gaan worden moeten al die tijd opgeslagen worden, wat ook weer voor extra kosten zorgt. Dat kan je als kleine uitgever veel geld gaan kosten.

Maar de problemen zijn nog groter voor uitgevers die de spellen die nu onderweg zijn naar Amerika al verkocht hebben. Denk aan alle Kickstarters waarvan de backers al betaald hebben voor het spel en de verzendkosten. In het meest pijnlijke geval liggen die op de boot en komt de boot volgende week aan. De uitgever moet de importheffingen betalen op het moment dat de goederen het land in worden gebracht en wordt op dat moment dus geconfronteerd met extra kosten. En die extra kosten kunnen niet meer doorberekend worden aan de consumenten die de spellen al hebben gekocht en afgerekend. De marges in de spellenwereld zijn naar verluid niet heel dik en met zo’n extra kostenpost kan het zo maar zijn dat een project verlieslatend wordt. En afhankelijk van hoe gezond je bedrijf is en hoe groot het verlies is, kan het je dus gewoon de kop kosten. Het is dus niet denkbeeldig dat er hierdoor spellenuitgevers failliet zullen gaan.

Ik heb als econoom niets tegen faillissementen. Het is goed dat ongezonde bedrijven omvallen en daardoor ruimte maken voor nieuwe bedrijven. Maar in dit geval is er geen sprake van ongezonde bedrijven, maar van overmacht. De importheffingen die nu worden opgelegd zijn zo bizar (het gaat te ver om daar uitgebreid op in te gaan) dat je kan niet van uitgevers mag verwachten dat ze hier rekening mee hadden moeten houden. Maar ze zijn wel degene die de gevolgen aan den lijve gaan voelen. En dat vind ik heel zuur voor ze.

Dus wat gaat er gebeuren?

Samengevat verwacht ik dus dat de prijzen van spellen in Amerika omhoog zullen gaan, er wat uitgevers van de markt gaan verdwijnen en dat er minder spellen uitgebracht gaan worden. Ik denk niet dat wij in Nederland meteen geraakt worden. De meeste spellen die wij kopen, komen immers niet uit Amerika maar worden uitgegeven door Nederlandse uitgevers. Zij laten hun spellen ook niet in in Amerika maken en dus ook via die route, raakt de situatie onze speltafel niet. Afgezien van misschien Splotter, exporteren Nederlandse uitgevers ook niet naar Amerika, dus ook dat levert geen problemen op.

Het grootste effect zal voor ons zijn dat Amerikaanse uitgevers misschien wat voorzichtiger gaan worden met het uitbrengen van nieuwe titels. En spellen die daar niet op de markt komen, kunnen ook niet in een vertaalde versie bij ons belanden. Het aanbod aan nieuwe spellen zal dus wellicht wat afnemen. Verder zullen misschien mensen die via Kickstarter een spel gekocht hebben nog te maken krijgen met hogere kosten voor die spellen die rechtstreeks uit Amerika naar hen verzonden worden (wat denk ik maar weinig voorkomt, vaak maken uitgevers wel gebruik van distributiecentra in verschillende delen van de wereld in plaats van de verzending te centraliseren). En straks op Spiel zullen de prijzen van Amerikaanse uitgevers vast wat hoger zijn.

Maar dat is alleen maar de impact op de spellenwereld. De importheffingen raken alle goederen die Amerika in komen en zullen daardoor wereldwijd heel veel goederenstromen raken en verstoren (en dat is nog los van eventuele beleidsmatige reacties van andere landen op de importheffingen). Amerikanen zullen dat zelf als eerste voelen, maar tegenwoordig zijn economieën via handel op heel veel verschillende manieren met elkaar verbonden en dus zal de impact niet beperkt blijven tot Amerika. Nederlandse bedrijven die veel exporteren naar Amerika krijgen waarschijnlijk te maken met teruglopende vraag en misschien wel lagere prijzen. Dat kan serieus pijn doen. En zo als het spellenvoorbeeld laat zien, het is niet altijd makkelijk om de heffingen te ontwijken door productie te verplaatsen. Er zijn heel veel goederen die niet winstgevend in Amerika geproduceerd kunnen gaan worden. Denk bijvoorbeeld aan koffie of rijst, het Amerikaanse klimaat is daar simpelweg niet geschikt voor. En voor andere goederen beschikt Amerika misschien weer niet over de juiste grondstoffen, de juiste productiefaciliteiten of de benodigde kennis.

De komende tijd wordt voor economen dus een interessante periode om te kijken op welke manieren de importheffingen allemaal door gaan werken. Interessant, maar waarschijnlijk ook vooral pijnlijk.