Zo zeg. Drie dagen Spiel zitten er weer op. Ik heb dit als een zeer aangename Spiel ervaren. Veel gespeeld, leuke spelletjes gekocht en goed gezelschap. En toch zijn er altijd momenten dat ik op Spiel rondloop en denk ‘wat doe ik hier eigenlijk?’. Ik houd namelijk helemaal niet van mensenmassa’s en daarnaast heb ik steeds meer het gevoel dat ik te oud wordt voor het publiek om mij heen. Dat zijn gedachten die ineens de kop op kunnen steken, maar gelukkig altijd weer snel verdwijnen. Ondanks de drukte is de sfeer op Spiel namelijk altijd goed en ontspannen en aan de speltafel is het heerlijk bijkomen en genieten van alles om je heen en meestal ook van het spel op tafel.
Alhoewel we op zaterdag redelijk vroeg in de middag al vertrokken, speelde ik dit jaar samen met Frank 24 verschillende spellen. Natuurlijk geleid door onze beide lijstjes. Ik heb er gelukkig heel wat van kunnen spelen. Wie mij al wat beter kent, weet ook dat ik fan ben van de spellen van Simone Luciani. Ook dit jaar stonden er weer de nodige op mijn lijstje. Het was dan ook erg leuk om hem tegen te komen bij de stand van Kitchen Rally. Ik heb het spel uiteindelijk niet gekocht, maar nam toch de kans te baat om met deze creatieve spelontwerper op de foto te gaan. Ook dat kan op Spiel.
Vooraf maken we natuurlijk hier allemaal een lijstje met wat ons aanspreekt (zie: ‘Spiel 2026: het grote verheugen’). Ik vind het niet minder dan logisch dat ik daar dan ook op reflecteer na het bezoek. Wat heb ik kunnen spelen? Hoe is het bevallen? Was mijn lijstje echt met een korrel zout te nemen of blijkt het toch suikerzoet?
| SPEL | GESPEELD / GEKOCHT | EERSTE INDRUK | TOELICHTING |
 | Ja / Ja |  | Wat een ontzettend leuke tableaubuilder is dit zeg. Ziet er ook nog eens prachtig uit. Een snel en licht interactief spel dat ons meteen enthousiast maakte. |
 | Nee / Nee |  | Dit spel hebben we gezien en het was een fors groter spelbord dan we hadden verwacht. Het zag er erg fraai uit. Omdat Frank de Kickstarter-editie krijgt, hebben we verder niet geprobeerd aan te schuiven. |
 | Nee / Nee | | Dit spel was juist veel kleiner dan we hadden verwacht. Heel priegelig allemaal. Dat sprak ons niet aan en omdat het coöperatieve element ook al geen plus was, zijn we hier snel aan voorbij gelopen. |
 | Nee / Nee | | Ik gaf al aan dat het wel eens druk kon worden bij de stand van Bitewing Games. Dat kwam uit. Hier geen speeltafels, maar enkel een verkoopstand. Ik wilde het toch eerst wel eens zien en spelen. Het maakte anderen niet uit. Gold Country was al snel uitverkocht. |
 | Ja / Nee |  | Grow Sky was erg populair met constant bezette tafels. In het gouden uurtje op vrijdag lukte het ons om aan te schuiven. Dit is een wat ouderwets spel dat draait om verzamelen en uitgeven. Dat doet dan iedereen op zijn eigen bordje en dan heb je een resultaat. Helaas niet erg interessant en ook wel wat saai. |
 | Ja / Binnenkort | | Ikebana bleek een heel fraai en ergens ook wel rustgevend bloemen- verzamelspelletje te zijn. Daaronder schuilt echter een alleraardigst spelmechanisme waarin je , afhankelijk van de doelkaarten, bloemen op kleur en/of getal arrangeert. Helaas uitverkocht, maar thuis meteen besteld bij de lokale spellenwinkel. |
 | Ja / Nee |  | In Kano schilderen we ons eigen pallet met fraaie Oosterse taferelen. Deze taferelen hebben de vorm van Tertris-figuren en door verfpotjes te verzamelen en te plaatsen op je pallet, kun je ze daar laten landen. Een heel Zen en niet onaardig familiespel, maar denk dat dit wel snel zal gaan vervelen. |
 | Ja / Nee | | Kitchen Rally is in de eigen woorden van Luciani een gek spel. Je moet zo snel mogelijk met stift een route tekenen tussen een drietal punten. Dat kun je snel doen, maar dan let je niet op de gekleurde vakjes. Elke overgang in kleur levert minpunten op. Verder zijn diertjes, monsters of andere elementen die zorgen voor strafpunten. Deze krijg ik thuis niet op de keukentafel, maar wel een beetje met pijn in het hart. |
 | Ja / Ja | | Crossing Heroes kwam in een leuke aanbieding met Minikin City. Ik ben gezwicht en dat is maar goed ook. Minikin City is een zeer aardig spelletje dat wel wat weg heeft van Faraway. ook hier interacteren de kaarten met elkaar voor punten en symbolen. Wel blijven ze nu open liggen. De Minikins zijn nodig om een kaart ook echt te kunnen activeren. Dit is okee met twee, maar ik verwacht een nog leuker spel met meer spelers. |
 | Nee / Nee | | Bij Bitewing Games, dus niet kunnen spelen. Deze was zelfs tijdelijk uitverkocht, maar op zaterdagochtend kwam een nieuwe voorraad binnen. Frank was er snel bij en heeft spel en alle extra’s die je erbij kunt bedenken aangeschaft. Ik kan niet wachten om aan te schuiven aan de fraaie spellentafel (waarover binnenkort meer). |
 | Nee / Nee | | Hier geldt precies hetzelfde verhaal voor als bij Moytura. |
 | Ja / Ja | | Een fraaie deckbuilder met een overzichtelijk spelsysteem. Elke ronde begint met een push-your-luck fase om materiaal en geld te verzamelen voor de acties in de volgende fasen. Er ontstaat zo een mooi landschapje op weg naar de meeste punten. Ondanks het simpele spelsysteem erg veelzijdig. Met veel plezier gespeeld. |
 | Ja / Ja | | Soms helpt het als je een spel speelt in goed gezelschap. Toevallig kwamen we Wendy en Anton tegen bij een lege tafel met Terravista. Dit blijkt een zeer vermakelijk Roll&Write racespelletje te zijn. Je probeert zo snel mogelijk fruit met marktkramen te verbinden. Elk stuk fruit brengt je wagen een stapje verder. Is je wagen op alle sporen minstens drie stappen ver, dan win je de race. Is leuker dan het klinkt. |
 | Nee / Nee | | Dit leek mij eventueel een mooie gok van de beurs voor een wat uitdagender spel. De kleine uitgever had het spel niet op de speeltafel liggen, maar wel de onderdelen uitgestald. Die zagen er bedroevend sober en somber uit. Het is misschien een goed spel, maar in deze uitvoering had ik er geen € 55,- voor over. Deze bleef liggen. |
 | Ja / Binnenkort | | Tegellegspelletjes zijn niet echt vernieuwend, maar dit op het Dia de Muertos geïnspireerde spel vond ik bijzonder leuk. Net als in Richelieu pak je tegels weg aan de uiteinden van de rij. Zo probeer je een feestelijke stad op te bouwen waarin je op diverse manieren punten kunt scoren. Ballonnen, vlinders, gebouwen, verklede mensen en stalletjes met puntenbonussen. Het is er allemaal. Ik heb het tuis meteen besteld. |
De overige gespeelde spellen
Ik moet zeggen dat mijn lijstje uiteindelijk meer zoet dan zout is gebleken. Het merendeel was echt leuk om te spelen en ik heb er ook de nodige van meegenomen of verwacht deze binnenkort te krijgen. Dat valt mij niets tegen. Ik heb echter meer gespeeld op Spiel. Hieronder volgt in alfabetische volgorde een overzicht.
In 10 to Leave ligt een slapend jongetje als kaart op tafel die omringt wordt door muggen(-kaarten) die de spelers neerleggen. In je beurt speel je zo’n muggenkaart of maak je het jongetje wakker. In het laatste geval slaat hij alle muggen(-kaarten) dood afhankelijk van de waarde van de kaarten in de rijen naast hem. De muggen die niet worden doodgeslagen ontsnappen via het raam en deze krijgt de speler dan terug als winstpunten. Een snel en grappig kaartspelletje dat het moet hebben van risico nemen en geluk hebben.
Bluffit is ook een snel kaartspelletje dat het vooral van meer spelers moet hebben. In dit geval beschik je over 10 handkaarten met waarden van 1 t/m 10. Vervolgens worden er zoveel scorekaarten als dat er spelers zijn uitgelegd. Door het gedekt spelen van een handkaart kun je een scorekaart claimen. Je kunt echter worden uitgedaagd door een andere speler. Dan kijk je wie de hoogste kaart heeft en die wint. Een beetje Bluff (Perudo) achtig systeem en het is leuker dan het klinkt. Niet iets serieus, maar vooral een vlot party-spelletje.
Bologna was het eerste spel dat we speelden op de beurs en het werd ons uitgelegd door de ontwerper. Dit is een spannende puzzelstrijd voor twee waarin je in meerdere stadswijken met houten speelstukken probeert een zo groot mogelijke open ruimte in te bouwen. Dan krijgt de speler wie grens aan de meeste vakjes van deze ruimte de punten. Aan het eind scoort nog elke wijk punten voor de speler met de hoogste torens. Het eindresultaat ziet er fraai uit. Dit abstracte spel met mooie bouwstenen werkt goed. Het is echt zo’n spel waarin je alleen maar beter kan worden, als je het vaker speelt. Toch hadden we niet het gevoel dat we dit echt wilden hebben.
Cháng’an was nog een spel dat ik op het oog had gezien de spelontwerper Nestor Mangone (Darwin’s Journey). In Chang’an ontwikkel je een stad door er allerlei personages en gebouwen te bouwen. Deze komen uit kaartendecks waarvan je er een aantal kiest aan het begin van het spel. Deze bepalen ook een beetje de koers van het spel, want sommige decks zijn heel interactief (positief of negatief), terwijl andere weer snel geld of grondstoffen opleveren. Zo is geen spel hetzelfde. Het zat allemaal goed en netjes in elkaar en ook het materiaal was okee. Toch werden we er niet warm van. Je bent wat bezig met verzamelen, probeert dat zo goed te doen als mogelijk en dan is het klaar. Er zat verder niet heel veel spelvreugde in. Jammer, maar weer verder gegaan.
Fantastique is een erg leuk kaartspelletje van twee bekende ontwerpers. Soms vraag je je wel eens af hoeveel spellen sommige ontwerpers kunnen maken in een jaar. Het spelprincipe is een soort van kaartenstrijd. Per ronde probeer je meer bloemenkaarten (van gelijke waarde) te spelen dan de andere speler. Bij gelijke stand wint het setje met de hoogste waarde. Vervolgens krijgt de winnaar een gouden puntenkaart en de verliezer een zilveren en/of bronzen puntenkaart (die minder punten waard zijn). Dit doe je zo een aantal ronden en dan kijk je wie de meeste punten heeft verdiend. Dit werkte erg leuk en ziet er ook nog eens kleurrijk uit. Een aanrader voor een vlot leuk familiespelletje.
Op een kleine stand met 1 tafeltje lukte het ons toch om Joraku te spelen. Joraku is al eens eerder uitgegeven, maar dit is een wat opgefriste versie. Het is een slagenspel, maar dan wel één die interacteert met een spelbord waarop in zones een aantal gebieden staat. Bij het spelen van een kaart kun je namelijk Samoerais plaatsen, verwijderen of verplaatsen in het gebied dat overeenkomt met de waarde van je kaart. Win je de slag, dan kun je daarnaast ook nog eens punten scoren als je de meerderheid hebt in het gebied waar je Daimyo staat. In elke ronde speel je een bepaald aantal kaarten en daarna worden de gebieden gescoord. In de eerste ronde zijn de meeste punten te behalen in de gebieden met hoge waarden, maar dit verschuift in de volgende twee ronden naar de gebieden met de laagste waarden. Zo ontstaat een race om je Daimyo en Samoerais te verplaatsen naar de gebieden die veel punten zijn te verdienen. Dit was één van de leukste spellen die ik heb gespeeld op Spiel, maar ja wel alleen voor drie of meer spelers. Ons enthousiasme overtuigde Peter Hein in ieder geval om het laatste exemplaar van de beurs mee te nemen.
Kumata is een grappig tegellegspelletje waarbij je twee stapels maakt van je eigen dominofiches. Vervolgens kies je in je beurt van welke stapel je een fiche pakt om op het centrale bord te leggen waar de fiches van alle spelers liggen. Op de fiches staan waarden van 0 t/m 3. Je probeert de hoge waarden van andere spelers af te dekken en zelf je fiche zo neer te leggen, dat anderen deze niet zomaar kunnen overbouwen. Je gaat daarbij steeds meer de hoogte in en één keer in het spel kun je je tegel vergrendelen, zodat deze niet overbouwd kan worden. Dat doe je het liefst op een zo hoog mogelijk niveau voor de meeste punten. Dit soort spelletjes is altijd leuk om te doen. Het kan je mee of tegen zitten, maar het gaat snel en altijd wil je wel een revanche. Een simpel en leuk familiespelletje.
Mischievous Monsters is een klein partyspelletje. In dit geval wil je te weten komen wie het monster is. Daarvoor ontvang je een ster en met twee sterren win je het spel. Alle spelers zetten hun figuur op de centrale plek op het spelbord. De speler wiens beurt het is probeert ze weg te spelen op één na. Dat is dan het monster. Het wegspelen vindt plaats door het pakken van een kaart waarop twee kanten van eenzelfde soort vraag staan. Hierop kan ja of nee worden geantwoord. Bijvoorbeeld: “Heeft het monster de afgelopen week aan iemand advies gevraagd” of “heeft iemand aan het monster advies gevraagd”. Je kiest één van deze vragen en hoopt dat je daarmee de andere spelers wegspeelt op één na. Lukt dat niet, dan is de volgende speler. Het zal duidelijk zijn dat je van dit soort spellen moet houden. Het was voor 10 minuten best even grappig, maar hier ga ik verder niemand blij mee maken thuis of op andere gelegenheden.
Mythologies is een spel dat mij al niet erg aansprak en daar ben ik nog eens in bevestigd ook. Je verzamelt in een viertal ronden kaarten van goden uit verschillende culturen op je spelbordje. Deze hebben allemaal een specifieke kracht, die voordelen en/of punten opleveren. Goed opletten dus met de vele mogelijke interacties tussen de kaarten. Voor mij was het in combinatie met de drukke vormgeving en de teksten op de kaarten te veel. Uiteindelijk pak en doe je maar wat en dan blijkt het weinig efficiënt geweest. Alhoewel, ik had nog bijna gewonnen. Peter Hein heeft het ook gespeeld en had er volgens mij een beter gevoel bij. Het is ook wel meer zijn soort van spel. Voor mij was het een verloren uurtje.
We speelden wel veel vlotte kaartspelletjes. Zo vonden we bij HABA Orbita. Zoals de naam al suggereert een kaartspelletje over komeetbanen. In dit geval voor twee spelers. In je beurt speel je kaarten in de kleur van één van de vier kometen die om de aarde cirkelen. De kaarten uit je hand mag je echter niet van positie veranderen. Je mag maximaal 3 kaarten spelen. Met het spelen van de kaarten beweeg je de kometen. De andere speler moet vervolgens ook kaarten uitspelen in een andere kleur. Welke komeet het dichtst bij de aarde is, wint vervolgens de slag. Aan het einde van het spel worden de gewonnen kaarten in elke kleur vergeleken. De speler met de meeste kaarten, wint de kaarten van de andere speler als punten. Dat is een leuke twist en zorgt ervoor dat je eigenlijk in elke kleur met de kleinst mogelijke marge wilt winnen. Ik vond Orbita een vermakelijk tweepersoonskaartspel, maar denk dat het nieuwe en verrassende er na aantal potjes wel snel van af is.
Oshaka Trick is een wat meer uitdagend kaartspel. Het combineert zeg maar Lost Cities met een slagenspel. Er zijn vier kleuren in het spel met waarden 1 t/m 13. De hoogste kaart wint een slag. Als je een slag wint moet je de kaarten in oplopende volgorde voor je neer leggen. Je mag wel kiezen om kaarten af te leggen (een strafpunt) die je niet wilt plaatsen, tenzij er al een kaart van die kleur voor je ligt met een hogere waarde. Je wilt afleggen, omdat het niet handig is om bijvoorbeeld een gewonnen gele 1 en 13 op tafel te leggen. Daar kun je dan niets meer tussenin spelen. Zou je later gele kaarten winnen, dan zijn dat ook meteen strafpunten gelijk aan de waarde van die kaart(en). Een listig spelletje dus waar ik in het geheel niet goed in was, maar wel begrijp dat dit veel mensen zal aanspreken. Wel alleen speelbaar met 3 of 4 spelers.
Ik was ook op zoek naar leuke partyspelletjes. Shapemash leek wel een kans te maken. In dit spel krijg je een kaartje met drie woorden. Hiervan kies je er één uit en vervolgens moet je die met een groot aantal (kleine) vormen uit de doos proberen uit te beelden. Dat vraagt om de nodige creativiteit en het ene woord gaat makkelijker dan het andere. Soms kwam ik er ook gewoon niet uit. Ik vond het leuk gevonden, maar gezien de Engelse woorden en toch best wel moeilijke opgaven soms, leek het mij toch niet zo geschikt om met iedereen te spelen.
Solstis is een al eerder uitgegeven spel, dat nu in een fraaie houten editie kwam. In Solstis bouwt iedereen aan hetzelfde landschap dat bestaat uit meerdere rijen en naar boven toe afloopt als een Pyramide. Elke laag in het landschap heeft een eigen kleur en bestaat uit een groot aantal genummerde (houten) kaarten. Van elk is er maar één en dat is lastig, want de opgave is om zoveel mogelijk landschapsdelen aan elkaar te verbinden. Gelukkig kun je speciale kaarten krijgen als je in je beurt geen zet kunt doen. Deze kun je dan als joker tussen kaarten in leggen. Je scoort uiteindelijk punten voor je grootst aaneengesloten landschapsblok. Verder zijn er nog punten voor enkele bijzondere elementen die je op een specifieke manier moet verbinden aan elkaar of naar de grond toe. Een erg mooi en ook leuk puzzeltje. Frank nam deze mee naar huis.
Ook in Terrasses of Kanao ontstaat een fraai landschap. In dit geval een driedimensionaal landschap met bomen en watervallen. In het spel verzamel je continue landschapstegeltjes door slim op een centraal bord een grote landschapstregel te plaatsen rondom je speelfiguur. Alle type landschapjes rondom je speelfiguur mag je dan pakken en in je eigen gebied aan- en opbouwen. Daarbij probeer je vooral landschappen te isoleren, want dat levert weer bomen, watervallen en zelfs monumenten op. Elk element kent aan het einde van het spel zijn eigen puntencondities. Ik vond dit geen onaardig spelletje. Het spelelement zit vooral in het plaatsen van de grote landschapstegels in het centrale gebied. Je kunt daarbij andere spelers wat dwarszitten of juist (ongewild) helpen. In je eigen gebied is het vooral het puzzelelement om alles zo goed mogelijk neer te zetten. Leuk, maar ook niet bijzonder of leuk genoeg om mee te nemen.
De buit in 2026
En zo kom ik dan ook bij de foto van wat ik dan wel heb meegenomen. Het zijn bijna allemaal spelletjes die op mijn lijstje stonden en ook daadwerkelijk goed bevielen. Verder zag ik een uitbreidingsset van Cities met wel 20 stedenbordjes. Ik vind dat een leuk spelletje dat het altijd goed doet op tafel, dus dat mocht mee. Verder is er ook een gok van de beurs. Dit keer: Queen Alice. Deze grote Kickstarter was niet te koop op de beurs, althans niet voor mensen die geen kickstarter of pre-order hadden gedaan. Dat was jammer, want ik vond het spel er erg fraai uitzien. Qua mechanisme heeft het verschillende spelonderdelen binnen het centrale spel. Net zoals in Darwin’s Journey, Men-Nefer en Bitoku. Daar houd ik wel van, al weet ik wel zeker dat Queen Alice een wat lichter spel is. Gelukkig bleek dat er nogal wat pre-orders niet op tijd opgehaald waren en zo kon ik toch aansluiten in de rij en een beetje een over de top (qua geld en materiaal) gok van de beurs meenemen inclusief Upgrade Pack. Het enige spel dat ik nog niet speelde. Ik ben benieuwd.
Terugblik 2025
Overigens is het ook nog wel leuk om terug te blikken op de foto van vorig jaar hieronder. Hoe is het met die spellen vergaan? Op twee na zijn ze nog allemaal in mijn bezit. Wolfwalkers was bedoeld als cadeau en is daar goed bevallen. Aqua is een leuk spel, maar dan speel ik liever het enigszins vergelijkbare Hutan. Het is wel weggegeven binnen de familie, dus we spelen het nog wel zo nu en dan. Hutan en Etherstone zijn de echte toppers van dat jaar. Zeker Hutan heel veel gespeeld. Etherstone is wat lastiger en daarom minder vaak gespeeld, maar echt één van mijn favoriete kaartspellen. Ghostbumpers viel verder niet echt in de smaak en Furchtlos is grappig, maar ook een beetje zouteloos gebleken. Dat geldt ook wel voor Wriggle Roulette dat het aflegt tegen vele andere partyspelletjes. Persoonlijk vind ik Movie Tricks nog altijd wel een goed spel, maar ik heb moeite die op tafel te krijgen. Ik snap eigenlijk niet goed waarom. Concluderend: twee toppertjes. De rest is weggevallen in de grauwe middenmoot. Dat kon beter.
