Menu

Introductie
Wat voor een website is dit en wie zijn wij
Updates
Overzicht met de laatste wekelijkse updates
Recensies
Recensies van 759 spellen en spelverslagen van 459 spellen
Spel aan de Maas
Neem een kijkje in het archief van onze Rotterdamse spellenclub
Artikelen
Artikelen, interviews met spelauteurs en verslagen van spelevenementen
Aanbevolen
Lijstjes met onze tips en favorieten en de winnaars van spellenprijzen
Weblog
Het Spellengek-weblog voor diverse spelgerelateerde schrijfsels
Links
Links naar andere websites over bord- en kaartspellen
Winkels
Overzicht met spellenspeciaalzaken in Nederland en België

Weblog

Eerste indruk: Dominion Empires - 14 Aug 2016

De wereld is groot en jouw koninkrijk is gigantisch. Het is eigenlijk zelfs niet langer een koninkrijk, het is een keizerrijk. En dat maakt jou de keizer. Zo begint de introductie van de tiende uitbreiding voor Dominion. Ik ben vast niet de enige speler die deze uitbreiding zo snel als mogelijk in huis heeft gehaald (de Engelstalige editie, de Nederlandse versie laat nog even op zich wachten). Ik heb inmiddels 6 keer gespeeld met deze set (waarbij ik twee keer ook wat kaarten uit Prosperity gebruikte). Dit is natuurlijk veel te weinig om alle nieuwe mogelijkheden en combinaties helemaal te kunnen doorgronden, maar is vaak genoeg om een goede eerste indruk te hebben. En die is positief!

Donald X Vaccarino (de bedenker van Dominion) heeft aangegeven dat Empires losjes een opvolger is van de populaire uitbreiding Prosperity. In Prosperity draaide het allemaal om overdadige rijkdom met allemaal slimme manieren om snel veel geld te verzamelen (onder andere door de introductie van Platinum, een bankbiljet van waarde 5) en extra sterke, maar extreem dure kaarten. Verder introduceerde deze set de metalen tokens voor punten (en munten) en de bijbehorende kaarten waardoor je ook punten kon verzamelen buiten de kaarten om.

In de doos van Empires zitten dan ook weer flink wat metalen tokens, namelijk extra punten-tokens. Als je Prosperity al hebt, dan heb je deze eigenlijk niet nodig. Donald X is echter een fervent tegenstander van dat je andere uitbreidingen nodig hebt om nieuwe uitbreidingen te spelen en dus zitten de punten-tokens die je voor Empires nodig hebt gewoon in de doos. Maar dat zijn niet de enige metalen tokens in de doos, in de doos zitten ook Schuld-tokens.

Schuld is een nieuw concept dat in deze uitbreiding wordt geïntroduceerd. Er zijn een aantal kaarten waarvoor je niet hoeft te betalen als je ze koopt (al moet je wel een buy hebben natuurlijk), maar waarvoor je een schuld aangaat (het getal in het rode zeshoekje). Je pakt dan net zo veel schuld-tokens als de kaart duur is en die schuld moet je in latere beurten gaan afbetalen. Het goede nieuws is dat je geen rente hoeft te betalen, maar het slechte nieuws is dat je je schulden eerst helemaal af moet betalen voor je je geld weer mag besteden aan andere aankopen. Er zijn overigens ook kaarten waar je zowel voor moet betalen als een schuld voor aan moet gaan.

De meest bijzondere schuld-kaart die in het spel zit is Capital. Dit is een kaart die je gewoon eerst moet kopen, maar daarna als je hem speelt je een lening van 6 geeft. Dit geeft je enorme mogelijkheden om dure kaarten te kopen, maar je moet daarna de schuld wel weer aflossen waardoor je in je volgende beurt meestal niet zo veel kan.

Een andere noviteit in Empires is dat sommige stappels koninkrijkkaarten bestaan uit twee soorten kaarten (de zogenaamde split-piles). Je moet eerst de bovenste kaarten kopen voor je bij de duurdere kaarten komt. Dit zal niet in elk potje gebeuren, maar soms ook wel. Bij het klaarleggen van de kaarten moet je de onderste kaarten een kwart slag gedraaid neerleggen zodat je goed kan zien dat een stapel gesplit is. Ik vind de Gladiator/Fortune split-pile bijvoorbeeld heel leuk. De Gladiator is al best een leuke kaart: +2 geld en laat je een kaart uit je hand zien en als je linker buurman die kaart niet ook kan laten zien dan krijg je én nog een geld en mag je een gladiator uit de voorraad vernietigen. En als je dan alle gladiatoren hebt weggespeeld, kom je bij de fortune kaarten: + 1 aankoop en al je geld wordt (eenmalig) verdubbeld én bovendien krijg je nog een extra goud voor iedere gladiator die je in play hebt waardoor de speler die de meeste gladiatoren heeft verzameld en daarmee de weg heeft vrij gebaand naar het kapitaal daarvoor ook beloond wordt door de kans op extra goud.

In de set komen ook een aantal geliefde oude concepten weer terug, zoals de Duration-kaarten uit Seaside (Hijs de Zeilen) en dat je wat krijgt op het moment dat je de kaart krijgt. Een leuk voorbeeld van dit laatste mechanisme is de Villa. Dit is een lekkere kaart (+ 2 acties, + 1 aanschaf, + 1 geld), maar wat deze kaart bijzonder maakt is dat er iets extra’s gebeurt op het moment dat je de kaart verkrijgt. Je krijgt dan altijd een extra actie. Maar als je de kaart verkrijgt door hem te kopen, dan ga je bovendien “terug in de tijd” en ben je terug in je actiefase. Als je dus heel veel acties hebt die je graag wilt spelen en je ook nog flink wat geld hebt, dan kan je door villa’s te kopen zorgen dat je extra acties kan spelen. En inderdaad na je actie-fase komt weer een koop-fase en dan kan je gewoon weer een villa kopen (als je budget het toelaat) waardoor je weer een extra actie krijgt en terug naar de actiefase gaat, etc.

De set zit vol met leuke, interessante en vooral lekkere kaarten. Een zo’n super fijne kaart is de Crown. Dit is eigenlijk een verbeterde versie van de troonzaal. Hij kan namelijk (net als een troonzaal) een actiekaart verdubbelen, maar in plaats daarvan kan je hem ook gebruiken om een geldkaart (zoals een goudje of wellicht zelfs een platinum) te verdubbelen. Hmmm, hoe heerlijk moet het zijn als je een crown speelt, nogmaals een crown en dan een goud. Dan telt je goud gewoon vier keer!

Een andere stapel kaarten die ik heel gaaf vindt, zijn de castle’s. Het leuke van deze stapel is dat de kaarten allemaal verschillend zijn. Iedere volgende kaart is iets duurder, maar dan worden de kastelen ook steeds duurder en leveren ze meer op. Er zit ook nog enige interactie in de stapel, zo levert het meest simpele kasteel (kost niets, maar dan heb je ook niets, namelijk +1 geld tijdens het spel) bij de eindtelling 1 punt per kasteel dat je verzameld hebt op (en dan kan het toch wel weer lekker aantikken als je meerdere kastelen hebt gekoch)t. Of neem het kleine kasteel, die is van zichzelf 2 punten waard bij de eindtelling, maar je kan hem ook als actie vernietigen en in plaats daarvan een nieuw kasteel pakken. Als je dat dus een beetje goed timed kan je op die manier één van de duurste en beste kastelen veroveren.

In de vorige uitbreiding werden Event-kaarten geïntroduceerd. Dit zijn kaarten die je elke beurt met een aankoop kan kopen en die je het recht geven om ze direct uit te voeren (maar je krijgt dus geen kaart die je in je trekstapel terecht komt). In Empires zit een hele nieuwe stapel met Event-kaarten (13 in totaal). En daar zitten pareltjes tussen. Zo kan je met een triumph een lening nemen van 5 om een estate (landgoed) te pakken en als je dat doet dan krijg je 1 punt (in de vorm van tokens) per kaart die je die ronde hebt verkregen (als je dus flink wat buys hebt dan kan het interessant worden om goedkope kaarten te kopen zodat je met de triumph er flink wat puntjes mee kan scoren). Een ander voorbeeld is de Event-kaart Dominate. Die is rete-duur, namelijk 14 geld maar daarmee kan je in één klap een provincie kopen én krijg je er nog 9 punten bij. Dat is dus 15 punten in één klap!

En alsof dat allemaal al nog niet genoeg speelpret oplevert, introduceert Donald X ook nog even een nieuw type kaart, namelijk de Landmark-kaart (21 verschillende). Deze kaarten lijken op de Event kaarten, in de zin dat het een losse kaart is die je neerlegt. Je kan deze kaart echter niet kopen maar ze leveren een extra mogelijkheid op om punten te scoren tijdens of bij de eindtelling. Zo moet je 2 punten inleveren voor elke goud en zilver kaart die je hebt voor de Bandit Fort bij de eindtelling. Of je krijgt 2 punten (met tokens) tijdens het spel als je in een ronde geen kaart hebt verkregen (Bath). Of je krijgt 15 (!) punten als je aan het eind van je spel 10 kopers in je stapel hebt zitten (Fountain). Of je krijgt 1 punt (met tokens) voor iedere kaart die je vernietigt (Tomb).

Ik vind de landmark-kaarten een hele leuke toevoeging doordat ze je een nieuwe manier geven om te scoren en daardoor je dwingen om gebaande paden te verlaten. Normaal wil je van je kopers af, maar in een spel met de Fountain kan het interessant zijn om op het laatst nog even wat kopers in te slaan om zo te zorgen dat je die 15 punten binnen sleept.

Zoals jullie al merken ben ik heel erg te spreken over deze set. Er zitten heel veel leuke nieuwe kaarten in, het schuld-concept zet je voor interessante dillema’s en de landmark en event kaarten geven mooie extra mogelijkheden. Elke Dominion-fan kan deze uitbreiding dan met een gerust hart in huis halen.

Zijn er dan geen minpuntjes te benoemen? Die zijn er zeker, maar dat staat eigenlijk los van deze set. Dominion is nu zo groot geworden, er zijn zo veel verschillende kaarten en mogelijkheden dat het meer tijd kost om het spel klaar te zetten en weer op te ruimen. Bovendien betekent meer kaarten ook meer kaarten die elkaar beïnvloeden en dus meer kans dat er onduidelijkheden ontstaan die je op moet zoeken in de verschillende regelboeken of op internet. Ik vind deze set minder complex (kaarten waarvan je de tekst meerdere keren moet lezen voor je begrijpt wat ze doen) dan een paar van de andere late sets, maar de set is complexer dan de vroege sets. Dat is ook logisch, dat wat makkelijk was en voor de hand lag, heeft Donald X al lang bedacht en gebruikt. Een laatste nadeel is dat als je alle kaarten uit alle sets door elkaar gebruikt, de verschillende mechanismen maar heel weinig voorkomen. Misschien heb je dan bijvoorbeeld af en toe eens één schuldkaart en als je dat net leuk vindt is het jammer dat hij er niet vaker in zit. Ik denk daarom dat het leuker is om met een beperkt aantal sets te spelen, maar dat is een kwestie van smaak.


Het zou me niets verbazen als er ooit nog een elfde uitbreiding (en twaalfde, dertiende, etc.) komt. Iedere keer denk je dat alles wat gedaan kan worden in Dominion, nu wel gebeurd is en dan toch bedenkt Donald X. weer een nieuw concept waardoor het spel weer een nieuwe wending krijgt. Maar stiekem hoop ik dat het hier bij blijft. De doos waar ik Dominion en alle uitbreidingen in bewaar is nu namelijk echt helemaal vol. Door nog een beetje met de kaarten te schuiven is het me gelukt om Empires er nog in te krijgen, maar meer gaat echt niet lukken. 

Recensie: T.I.M.E Stories - 10 Aug 2016


T.I.M.E Stories is een spel dat zowel bejubeld als verguisd wordt. Het wordt aan de ene kant bejubeld om zijn innovatieve spelsysteem en de spanning van samen een scenario ontdekken. En aan de andere kant wordt het spel verguisd omdat het erg duur is voor een spel met beperkte herspeelbaarheid en knappen sommige mensen af op het spel zelf. Een tussenweg lijkt er niet te zijn. De vraag is dus: top of flop!

In T.I.M.E Stories beleef je samen met drie andere spelers een avontuur. Officieel kan je het spel ook met 2 of 3 mensen spelen (door met meerdere karakters per speler te spelen), maar eigenlijk is dit spel gemaakt voor exact 4 spelers en komt het minder spelers minder goed uit de verf. De vier spelers werken voor de T.I.M.E agency (en nee, het is geen typefout dat er achter de E geen puntje staat) in een tijd waarin tijdreizen mogelijk is geworden. Iedereen die Back to the Future heeft gezien weet dat tijdreizen een gevaarlijke bezigheid is, voor je het weet verander je iets kleins in het verleden waardoor de toekomst compleet wijzigt. De T.I.M.E Agency is de organisatie die de tijdlijnen bewaakt én indien nodig herstelt. En dat is dus precies wat je in T.I.M.E Stories gaat doen.

Aan het begin van het spel kiezen de spelers een karakter waarmee ze terug gaan naar een moment in tijd waarop er iets mis is gegaan. Wat dat iets precies is geweest, weet je niet maar moet je gaan uitzoeken. In de doos van T.I.M.E Stories zit één scenario (Asylum) en daarnaast kan je nieuwe losse scenario’s kopen. Het doel van dit spel is het ontdekken van het verhaal en het oplossen van een probleem, dus ik kan in deze recensie niet te veel vertellen over dit scenario (ik wil niemands spelplezier verpesten, de plaatjes die je ziet bij deze recensie zijn dan ook de kaarten die je meteen aan het begin van je eerste potje altijd zult zien en die ook in de spelregels worden gebruikt).

In grote lijnen werkt het spel als volgt. Je wordt door de T.I.M.E agency naar een startlocatie gestuurd. In Asylum is dat een zaal in een psychiatrisch ziekenhuis in 1921. Ieder locatie bestaat uit een set kaarten die je naast elkaar neerlegt en die samen een panorama vormen. Vervolgens beslissen de spelers naar welke kaart van het panorama ze toe gaan. Iedere speler mag de achterkant van de kaart bekijken die hij gekozen heeft. Soms krijg je een gedetailleerdere afbeelding te zien van de plek waar je bent, vindt je hier een voorwerp (er staat dan: pak item nummer zoveel uit de stapel) of krijg je te lezen wat de persoon die je ziet tegen je zegt (al kan het ook dat iemand je aanvalt en je moet vechten).  De hints die je krijgt helpen je om te ontdekken wat er aan de hand is. Er zijn verschillende locaties die je kan bezoeken om meer informatie te krijgen. Maar wees gewaarschuwd: niet alle informatie is even nuttig. Soms wordt je op een dwaalspoor gezet.

Het bezoeken en bestuderen van de locaties kost tijd en helaas is de hoeveelheid tijd per tijdreis beperkt. Nadat je het maximale aantal tijdseenheden hebt uitgegeven wordt je terug getrokken naar je eigen tijdsperiode. Als het je niet gelukt is om het probleem te achterhalen én op  te lossen, dan kan je het op een later moment nog eens proberen. Je moet dan wel weer helemaal opnieuw beginnen, al weet je natuurlijk wel al wat meer (praat niet met die en die persoon want die wil alleen maar vechten, maar ga wel naar die en die kamer toe om de sleutel op te halen waarmee je de kast kan openen waarin, enz.).

...en de waardering

Ik vind het idee van T.I.M.E Stories heel interessant en mijn eerste potje vond ik ook echt leuk. Maar bij de tweede poging vond ik het spel al minder leuk worden en mijn enthousiasme zakte tijdens het derde potje nog verder weg. Gelukkig lukte het toen om het spel uit te spelen. Er zijn een aantal redenen waarom ik T.I.M.E Stories uiteindelijk niet leuk vond.

Allereerst was het verhaal dat we ontdekten nogal oppervlakkig en soms zelfs niet helemaal logisch, maar dat vond ik eigenlijk nog niet eens het ergste. Wat leuk aan dit spel is, is het ontdekken van nieuwe locaties, zeker omdat het spel er echt super mooi uitziet. Het is niet mogelijk om het spel in één keer uit te spelen dus er komt altijd een moment dat je weer terug moet en opnieuw moet beginnen. In iedere nieuwe poging, moet je echter weer een stukje over doen. Je kan dan wel de niet nuttige locaties over slaan en je focussen op dat waarvan je weet dat het nuttig is, maar daar zie en leer je niets nieuws. Het is een herhaling die voelt als het afwerken van een takenlijstje (zeker omdat je toch wel even bezig bent met telkens weer de kaarten van de locatie opzoeken in de stapel, daarna klaarleggen en na afloop weer opruimen). Het is bovendien belangrijk om te onthouden wat op de verschillende locaties te zien is en gebeurt (zeker als er wat tijd tussen verschillende pogingen zit). Ik maakte daarom aantekeningen over de locaties en dat voelde me eigenlijk te veel als werk en te weinig als plezier.

Tijdens het spel moesten we verder een paar keer een soort puzzel-achtig-iets oplossen om verder te komen (duidelijker kan ik niet zijn zonder spoilers te geven en dat wil ik niet). Ik houd echter helemaal niet van puzzel-achtige-dingen en de mensen waar ik mee speelde ook niet. Voor ons viel het spel op die momenten een beetje dood. Wij vonden de puzzel-achtige-ietsen ook nog best lastig, al lees ik op Boardgamegeek veel reacties dat mensen ze juist te makkelijk vonden, dus dat is iets persoonlijks.

Ik lees op internet veel reacties van mensen die zich wel kostelijk hebben vermaakt met dit spel, maar ik ben zeker niet de enige die het spel niet leuk vindt. Het is dus echt een kwestie van smaak. Dit spel is leuk als je er plezier in hebt om iets te optimaliseren en het niet erg vindt om een paar keer hetzelfde te doen, maar dan iedere keer beter. Verder moet je van puzzel-achtige opdrachten houden, anders is het niet je ding. En het is belangrijk dat je van verhalende spellen houdt want ieder scenario vertelt een soort verhaal. Je kan trouwens echt elk scenario maar één keer spelen, want als je de oplossing eenmaal weet dan is de lol er af (met het spel zelf is overigens niets mis, dus een andere groep kan het spel wél nog een keer gaan spelen). Ik had dit spel zo graag geweldig gevonden, maar helaas, het is niet mijn ding.







Auteur: Manuel Rozoy
Uitgever: Space Cowboys,
Aantal spelers: 4
Leeftijd: vanaf 12 jaar
Speelduur: 60-90 minuten
Prijs: circa 45 euro